Sakarya’da kurum gezen velilerin “sınıfta kaç çocuk, kaç öğretmen var?” sorusuna çoğunlukla tek bir sayıyla cevap geliyor. Oysa kreşte öğretmen çocuk oranı bebek grubunda ve 5 yaş grubunda aynı olamaz; çünkü öğretmenin günü iki grupta bambaşka geçiyor. Bu yazıda oranın neden yaşa göre değiştiğini, sayının tek başına neden yetmediğini ve bir kurum gezisinde oranı kendi gözünüzle nasıl görebileceğinizi anlatıyoruz.
Kreşte öğretmen çocuk oranı neden yaşa göre değişir?
Cevap, öğretmenin günü neyle geçirdiğinde saklı. Bebek grubunda günün büyük kısmı bakım: beslenme, uyku, bez değişimi ve kucak. Bunların hiçbiri toplu yapılamıyor; her biri tek bir bebekle, tek bir yetişkinin elleriyle yapılıyor. Bir bebek mama yerken diğeri uykuya dalmak için kucak istiyor, üçüncüsünün bezi değişiyor. Bu yüzden bebek grubunda bir yetişkine düşen çocuk sayısı düşük tutulmak zorunda; aksi hâlde bebek bekliyor ve bu yaşta beklemek, ağlamak demek.
4 – 6 yaşta iş değişiyor. Çoğu çocuk kendi yemeğini yiyor, tuvalete kendi gidiyor, uykuya kucaksız dalıyor. Öğretmenin işi bakımdan etkinlik yönetimine kayıyor: bir masada boya çalışması sürerken diğer masada yapboz, bahçeye geçiş, sıra bekleme, iki çocuk arasındaki anlaşmazlığı çözme. Burada bir öğretmen daha kalabalık bir grubu yönetebiliyor; ama “yönetebilmek” ile “her çocuğu görebilmek” aynı şey değil. Bu farka aşağıda döneceğiz.
Kurumdan tek bir oran duyduğunuzda ilk sorunuz şu olmalı: hangi yaş grubu için?
Sayı tek başına yetmez: “aynı yetişkin” sürekliliği ve öğretmen değişim sıklığı
Küçük çocuk için kurum bir bina ya da isim değil; her sabah onu kapıda karşılayan yüz. Kreşte öğretmen çocuk oranı kâğıt üzerinde iyi görünse bile sabah kapıda karşılayan, öğlen yemek yediren ve akşam teslim eden yetişkin her gün başkasıysa çocuk her gün yeniden alışıyor. Bu, özellikle 3 yaş altında günün tamamını etkileyebiliyor: uykunun bozulması, yemeğin azalması ve sabah vedasının zorlaşması sık gördüğümüz sonuçlar.
Süreklilik iki düzlemde bozulabiliyor. Birincisi gün içinde: sabahki öğretmenin öğleden sonra sınıfta olmadığı bir düzende çocuk aynı gün iki yetişkine alışmak zorunda kalıyor. İkincisi yıl içinde: öğretmen değişim sıklığı yüksek bir kurumda çocuk aynı yılın içinde birkaç kez yeni bir yüze bağlanmayı deniyor. Aynı konuyu güvenlik açısından teslim kurallarını anlattığımız yazıda ele almıştık; eğitim açısından sonuç aynı: çocuğu tanımayan yetişkin, çocuğun o gün neye ihtiyacı olduğunu bilemiyor.
Oran sorusunun ikinci yarısı bu yüzden şu: bu öğretmen bu grupla ne zamandır çalışıyor ve gün boyu sınıfta mı?
Sınıf öğretmeni, yardımcı personel ve branş öğretmeni: kim, ne zaman sınıfta?
“Sınıfta iki yetişkin var” cümlesi üç farklı şey anlamına gelebiliyor. Bu üç rolü ayırmadan oranı doğru okuyamazsınız.
Sınıf öğretmeni günün omurgası. Çocuğu sabah karşılayan, gün boyu izleyen, gelişim gözlemini tutan ve akşam size anlatan kişi. Oran sorusunun asıl muhatabı bu.
Yardımcı personel bakım ve düzen tarafında öğretmene destek oluyor: yemek servisi, temizlik, bez değişiminde ikinci el. Sınıfta yardımcı personel olması iyi bir şey; ama oran hesabında öğretmen gibi sayılmamalı. Sorarken “kaç yetişkin” değil, “kaç öğretmen, kaç yardımcı” diye sorun.
Branş öğretmeni günün belirli saatlerinde sınıfta. Bizde branş dersleri etkinlik saatlerinin içinde işliyor: İngilizce hafta içi her gün, drama ve akıl oyunları etkinlik saatlerinde küçük gruplarla. Oran hesabında branş öğretmeni sınıf öğretmeninin yerine sayılmamalı; bir kurum branş öğretmenlerini de sayarak oran veriyorsa, o oran günün büyük kısmında geçerli değil.
Gözlem için alan: gelişim takibi kalabalıkta neden olmaz?
Oranın asıl sonucu gelişim takibinde görülüyor. Bir çocuğun konuşmasının açıldığını, makası tutuşunun değiştiğini, iki hafta önce yanaşmadığı oyuna bugün katıldığını fark etmek için öğretmenin o çocuğa bakacak vakti olması gerekiyor. Vakit yoksa gözlem notu “iyiydi” ile doluyor; bu not kimseye bir şey söylemiyor.
Oran, öğretmenin çocuğa bakmaya vakti olup olmadığının sayısal karşılığıdır; vakit yoksa sayı doğru, ölçü yanlış demektir.
Bizde çocuk gelişimi takibini çocuk gelişimi uzmanı yürütüyor; ayrı bir test günü değil, çocuğun sınıftaki gündelik akışı üzerinden. Uzmanın değerlendirmesi de bu gündelik gözleme dayanıyor; öğretmenin o çocuğa bakacak vakti yoksa gözlem eksik kalıyor, değerlendirme de. “Gelişim uzmanı var mı” sorusu bu yüzden tek başına yetmiyor; uzmanın önüne ne kadar gözlem geldiği orana bağlı. MULTİBEM eğitim sistemi günü çocuğun ihtiyacına göre kurmayı gerektiriyor; bir çocuğun o gün neye ihtiyacı olduğunu görmek de aynı alana bağlı. Küçük grup bir tercih değil, bu sistemin ön koşulu.
Kurum gezisinde oranı nasıl görürsünüz: 08:00’de kapı, öğle masası, öğretmenin hitabı
Kreşte öğretmen çocuk oranını sormak yerine görmek daha güvenilir. Üç an öneriyoruz.
Sabah 08:00’de kapı. Bırakma saatinin en yoğun dilimi. Kapıda kim karşılıyor: sınıf öğretmeni mi, kapıdaki görevli mi? Öğretmen çocuğu adıyla mı karşılıyor, yoksa “hoş geldin” deyip içeri mi alıyor? Aynı anda kaç çocuk teslim alınıyor ve teslim alan yetişkin o çocuğun sınıfına mı gidiyor? Bu beş dakika, kurumun sabahını olduğu gibi gösteriyor.
Öğle yemeğinde masa düzeni. Yemek saati, oranın en görünür olduğu an. Bir masada kaç çocuk oturuyor, yetişkin masada mı yoksa ayakta servis mi yapıyor? Küçük gruplarda kaşığı tutamayan çocuğa kim yardım ediyor, yemeğini bitirmeyen çocuk fark ediliyor mu? Kalabalık sınıfta yemek saati dağıtım işine dönüşüyor; küçük grupta sohbete.
Öğretmenin çocuğa hitabı. Sayı değil ama sayının sonucu. Öğretmen çocukla konuşurken göz hizasına iniyor mu, adıyla mı sesleniyor, komut mu veriyor yoksa soru mu soruyor? Yetişemeyen öğretmenin dili komuta kayıyor; vakti olan öğretmen soru soruyor. Aynı öğretmenle akşam teslimde nasıl somut bilgi alabileceğinizi veli–öğretmen iletişimi yazısında anlattık.
Bunları görmek için sınıfa girmeniz gerekmiyor; kapıdan ve yemek alanından geçerken bakmak yeterli.
“Kalabalık değiliz” cevabı yetmez: Serdivan’da sorulacak beş soru
Serdivan’da kreş sayısı arttıkça “kalabalık değiliz”, “aile ortamı” gibi cevaplar da arttı. Bunlar niyet cümleleri; oran sorusunun cevabı değil. Kreş seçerken sorulacak on soruda mevcudu ve öğretmen değişimini birer soruyla geçmiştik; burada aynı konuyu beş soruya açıyoruz.
- Bu sınıfta şu anda kaç çocuk kayıtlı, üst sınır kaç? İki sayı da gerekli; üst sınırı olmayan kurum, dolduğunda kaç çocuk olacağını bilmiyor demektir.
- Sınıfta gün boyu kaç öğretmen var? Yardımcı personel ve branş öğretmeni bu sayıya dahil mi?
- Öğle uykusunda ve öğretmenin molasında sınıfta kim kalıyor?
- Bu öğretmen bu grupla ne zamandır çalışıyor; geçen yıl bu sınıfta öğretmen değişti mi?
- Öğretmen izinli ya da hasta olduğunda sınıfa kim giriyor; çocuklar o kişiyi tanıyor mu?
Beş sorunun cevabını da sayıyla ve kişi adıyla (kim giriyor, kim kalıyor) alabiliyorsanız, oran konusunda o kurumla ilgili bilmeniz gerekeni öğrenmişsiniz demektir. Cevap “bakarız, ayarlarız” biçimindeyse bunu da bir cevap sayın.
Bizde oran nasıl kuruluyor: büyük grupta üst sınır 16, küçük grupta 10
Bambu’da büyük yaş grubunda sınıf mevcudunun üst sınırı 16 çocuk. Küçük yaş gruplarında, özellikle Sakarya’da 8 aydan itibaren kayıt alan kurum sayısının sınırlı olduğu bebek grubunda, bakım yoğunluğu nedeniyle üst sınır 10 çocuk. Bu sınırı neden koyduğumuzu ve kontenjanı kendi elimizle daraltmayı neden göze aldığımızı sınıf mevcudu yazısında anlattık; burada tekrar etmeyelim. Bu tercihin ücrete nasıl yansıdığını merak ediyorsanız kreş ücreti neye göre değişir yazısında sınıf mevcudunu beş etkenden biri olarak ele aldık.
Öğretmen çocuk oranı bizde yaş grubuna göre kuruluyor; bu yüzden tüm gruplar için tek bir sayı yerine, sorduğunuz grubun sayısını veriyoruz. Branş dersleri etkinlik saatlerinde küçük gruplarla işliyor; gün boyu sınıfta kaç öğretmen olduğunu bize ayrıca sorun. Gelişim gözlemleri çocuk gelişimi uzmanıyla birlikte değerlendiriliyor ve sizinle paylaşılıyor. Öğretmen değişim sıklığını da sorun; bu soruya telefonda net cevap veriyoruz.
Oranı bizde görmek isterseniz bir sabah 08:00 civarı Serdivan Arabacıalanı’ndaki binamıza uğrayabilirsiniz; önce arayıp bir saat belirlersek sınıfları ve yemek alanını rahat gezersiniz. Randevuyla düzenlediğimiz “1 Gün Bizimle Ol” ücretsiz deneme gününde çocuğunuz sınıfta bir gün geçiriyor; oranın ne anlama geldiğini en iyi o akşam çocuğunuzun hâlinden anlarsınız.
